Blog

Dlaczego o MDR1 warto wiedzieć „zanim” wydarzy się problem?


W gabinecie często słyszę: „Mój pies zawsze dobrze znosił
leki, a tym razem po tabletce zrobiło się nagle bardzo źle…”

Jednym z powodów takiej „niespodziewanej” reakcji może być mutacja genu MDR1
(często zapisywana też jako ABCB1).


To temat szczególnie ważny u psów pasterskich i ras
pokrewnych, ponieważ u części z nich określone leki mogą przechodzić do mózgu w
znacznie większym stopniu niż powinny. Efekt? Objawy neurologiczne,
które potrafią wyglądać dramatycznie, choć w wielu przypadkach można im
zapobiec.




Czym jest gen MDR1 i co robi w organizmie?


Gen MDR1/ABCB1 koduje białko transportujące (tzw. P-glikoproteinę)
– to „strażnik”, który pomaga usuwać pewne substancje z komórek i chroni
mózg, ograniczając przenikanie części leków przez barierę krew–mózg.


Co się dzieje przy mutacji?


U psa z mutacją MDR1 ten „strażnik” działa słabiej albo nie
działa prawidłowo. W praktyce oznacza to, że niektóre leki mogą:

• gromadzić się w ośrodkowym układzie nerwowym,
• wywoływać silniejsze działania niepożądane,
• a w ciężkich przypadkach prowadzić do stanu zagrożenia życia.

Które psy są w grupie ryzyka? (rasy)


Mutacja MDR1 najczęściej dotyczy ras z grupy
collie/pasterskich oraz ich mieszańców. Do ras, przy których zawsze warto mieć
MDR1 „z tyłu głowy”, należą m.in.:

• Collie
• (owczarek szkocki długowłosy i krótkowłosy)
• Shetland Sheepdog (Sheltie)
• Australian Shepherd (owczarek australijski)
• Miniature American Shepherd
• Border Collie (mutacja występuje rzadziej niż u collie, ale nadal bywa spotykana)
• oraz mieszańce w typie powyższych ras

Ważne: brak „papierów” nie chroni. Jeśli pies wygląda
jak w typie collie/sheltie/aussie – ryzyko nadal istnieje.



Jakie leki mogą być niebezpieczne przy mutacji MDR1?


Nie chodzi o to, że „każdy lek zabije psa z MDR1”. Chodzi o
to, że niektóre substancje mają wyższe ryzyko działań niepożądanych u
psów z mutacją, zwłaszcza przy:

• zbyt wysokiej dawce,
• niewłaściwym preparacie,
• interakcjach,
• samodzielnym leczeniu „na własną rękę”.

Najczęściej omawiane grupy/substancje (przykłady)


Poniżej podaję nazwy substancji czynnych, bo są
ważniejsze niż marki:


Niektóre
leki przeciwpasożytnicze z grupy makrocyklicznych laktonów

(ryzyko zależy od substancji i dawki; część dawek „pasożytniczych” bywa
znacznie wyższa niż dawki w nowoczesnych preparatach weterynaryjnych).

Przykłady substancji, o które zawsze warto zapytać lekarza:

• iwermektyna,
• moksydektyna,
• selamektyna,
• milbemycyna.
• Loperamid (lek „na biegunkę” dla ludzi)

U psów z mutacją MDR1 może dawać wyraźne objawy neurologiczne.
Niektóre leki onkologiczne i immunosupresyjne
(tu szczególnie ważne jest prowadzenie terapii przez lekarza i
monitorowanie).
Niektóre leki uspokajające/przeciwwymiotne

W praktyce klinicznej dawki i wybór są dopasowywane bezpiecznie, ale MDR1
może mieć znaczenie przy doborze terapii.


Najważniejsza zasada: jeśli masz psa z grupy ryzyka, nie
dobieraj leków samodzielnie, szczególnie „ludzkich” i „z internetu”.


Jakie objawy może wywołać problem z MDR1?


Objawy zwykle dotyczą układu nerwowego. Mogą pojawić się od
kilkudziesięciu minut do kilkunastu godzin po podaniu leku (zależy od
preparatu).


Najczęstsze sygnały alarmowe:

• osłabienie,
• apatia, „odcięcie”
• chwiejny
• chód,
• zataczanie się (ataksja)
• nadmierna senność,
• trudność w wybudzeniu
• ślinotok
• drżenia mięśni,
• niepokój lub przeciwnie – „zamroczenie”
• rozszerzone źrenice,
• zaburzenia widzenia
• w ciężkich przypadkach: śpiączka, drgawki, depresja oddechowa

Co robić, jeśli podejrzewasz reakcję na lek?


Nie czekaj „do jutra”.
Skontaktuj się pilnie z lekarzem weterynarii / dyżurem. Weterynarz Kłodzko Wethelp
Przygotuj:
nazwę substancji/preparatu, dawkę, godzinę podania, masę ciała psa.


Jak sprawdzić, czy pies ma mutację MDR1?


Najpewniejsza metoda to test genetyczny (DNA) –
zwykle z wymazu z policzka lub próbki krwi badanie takie jest dostępne w naszej lecznicy Weterynarz Kłodzko Wethelp

• Wynik najczęściej jest podawany jako:
• N/N – brak mutacji
• N/MDR1 – nosiciel (zwykle mniejsze ryzyko, ale nadal wymaga ostrożności)
• MDR1/MDR1 – pies dotknięty mutacją (najwyższe ryzyko działań niepożądanych)

Co daje test?

Spokój i jasną informację, jak dobierać leczenie – szczególnie
przeciwpasożytnicze, przeciwbiegunkowe, uspokajające i w terapii przewlekłej.





Czy każdy pies z MDR1 będzie miał objawy po
„niebezpiecznym” leku?


Nie. To ważne, bo wielu opiekunów wpada w panikę.


Na ryzyko wpływają:
genotyp
(nosiciel vs. pies dotknięty),
dawka
i droga podania,
wiek
i stan wątroby/nerek,
inne
leki (interakcje),
stan
bariery krew–mózg (np. przy ciężkim zapaleniu).


Dlatego MDR1 traktujemy jak czynnik ryzyka, który
uwzględnia się w planie leczenia.

Bezpieczne zasady dla opiekuna psa z grupy ryzyka


Jeśli masz psa w typie collie/sheltie/aussie/border collie:

1. Zapisz w telefonie: „Pies w grupie ryzyka MDR1”
2. Nie podawaj loperamidu ani innych „ludzkich leków” bez konsultacji
3. Przy preparatach przeciwpasożytniczych pytaj o substancję czynną i
4. bezpieczeństwo u MDR1
5. Jeśli pies ma potwierdzone MDR1 – informuj o tym każdego lekarza (także
6. na dyżurze, u groomera, w hotelu dla psów)
7. Rozważ test DNA, jeśli planujesz leczenie przewlekłe lub często podróżujesz z psem

Podsumowanie


Mutacja MDR1 to jeden z najlepszych przykładów,
dlaczego dwa psy mogą reagować inaczej na leczenie.

Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków można skutecznie
zapobiegać problemom: wystarczy świadomość rasy ryzyka, ostrożność z lekami
i – w razie potrzeby – test genetyczny.

Jeśli chcesz, w Weterynarz Kłodzko Wethelp możemy pomóc:
dobrać bezpieczny plan profilaktyki przeciwpasożytniczej,
omówić ryzyko leków u Twojego psa,
zorganizować test MDR1 i interpretację wyniku w praktyce (co wolno, czego unikać, co

jest względnie bezpieczne).